ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ವ್ರತದ ಮಹಾತ್ಮೆ

ಈ ವ್ರತವು ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ವ್ರತ. ಅನಂತ ಎಂದರೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದವನು – ಸ್ವತಃ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು. ಪದ್ಮನಾಭ ಎಂದರೆ ನಾಭಿಯಿಂದ ಪದ್ಮ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದವನು.

ಸಣ್ಣದೊಂದು ವ್ರತದ ಕಥೆ :

ಒಮ್ಮೆ ಧರ್ಮರಾಜನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಳಿದನು -ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟ, ಬಡತನ, ದುಃಖಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತರಾಗಬೇಕು?

ಆಗ ಕೃಷ್ಣನು ಈ ಕಥೆ ಹೇಳಿದನು:

ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಸುಮಂತನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗಿದ್ದ ಮಗಳು ಸುಶೀಲೆ. ಅವಳು ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಮುನಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು. ಬಡತನದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ದಿನ ಸುಶೀಲೆಯು ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅನಂತ ವ್ರತ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿ ತಾನೂ 14 ಗಂಟು ಇರುವ ಅನಂತ ದಾರವನ್ನು ಕೈಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವ್ರತ ಮಾಡಿದಳು. ಕೂಡಲೇ ಅವರ ಬಡತನ ನಾಶವಾಗಿ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತರಾದರು.

ಒಂದು ದಿನ ಕೌಂಡಿನ್ಯನು ಆ ಅನಂತ ದಾರವನ್ನು ನೋಡಿ – ಇದು ಏನು ದಾರ? ಎಂದು ತಾತ್ಸಾರದ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದನು. ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಅವರ ಸಂಪತ್ತು ನಾಶವಾಯಿತು. ಕೌಂಡಿನ್ಯನಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾಗಿ ಅನಂತನನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದನು.

ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಬಗೆಬಗೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಂಡವು. ಕೊನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭನು ದರ್ಶನ ಕೊಟ್ಟು – ನಾನೇ ಅನಂತ, ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಈ ಗತಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮತ್ತೆ ವ್ರತ ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿದನು.

14 ವರ್ಷ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿ ಕೌಂಡಿನ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಸಕಲ ಐಶ್ವರ್ಯ ಪಡೆದು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠ ಸೇರಿದನು.

ವ್ರತದ ಮಹತ್ವ:

• 14 ಗಂಟುಗಳ ಅರ್ಥ: ಈ 14 ಗಂಟುಗಳು 14 ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಂತನು 14 ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವನು.
• ಈ ವ್ರತ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪಾಪಗಳು, ಬಡತನ, ರೋಗಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
• ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ, ಮನೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕಟಾಕ್ಷ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
• ಈ ದಿನ ಅನಂತ ದಾರವನ್ನು (14 ಗಂಟು ಇರುವ ಕೆಂಪು ದಾರ) ಬಲಗೈಗೆ (ಹೆಂಗಸರು ಎಡಗೈಗೆ) ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ವ್ರತ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು?

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶುಚಿಯಾಗಿ, ಕುಶದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಕಳಸ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಷಶಯನಾದ ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭನನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಿ, 14 ಬಗೆಯ ಪತ್ರೆ, ಪುಷ್ಪ, ನೈವೇದ್ಯದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಕಥೆ ಕೇಳಬೇಕು. ಅನಂತ ದಾರಕ್ಕೆ ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ಪೂಜಿಸಿ ಧರಿಸಬೇಕು.

ಮಂತ್ರ: ಅನಂತ ಸಂಸಾರ ಮಹಾಸಮುದ್ರೇ ಮಗ್ನಂ ಸಮಭ್ಯುದ್ಧರ ವಾಸುದೇವ | ಅನಂತರೂಪೇ ವಿನಿಯೋಜಯಸ್ವ ಅನಂತ ಸೂತ್ರಾಯ ನಮೋ ನಮಸ್ತೇ ||

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅನಂತ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ದಾರವನ್ನು ಧರಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.

ಪದಗಳ ಅರ್ಥ: ಅನಂತ ಸಂಸಾರ ಮಹಾಸಮುದ್ರೇ ಮಗ್ನಂ – ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಈ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿರುವ ನನ್ನನ್ನು

ಸಮಭ್ಯುದ್ಧರ ವಾಸುದೇವ – ಮೇಲೆತ್ತಿ ಉದ್ಧರಿಸು, ಓ ವಾಸುದೇವನೇ

ಅನಂತರೂಪೇ ವಿನಿಯೋಜಯಸ್ವ – ನಿನ್ನ ಅನಂತ ರೂಪದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು

ಅನಂತ ಸೂತ್ರಾಯ ನಮೋ ನಮಸ್ತೇ– ಅನಂತ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಮತ್ತು ಈ ಅನಂತ ದಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನಿನಗೆ ನನ್ನ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು

ಭಾವಾರ್ಥ / ತಾತ್ಪರ್ಯ: ಓ ವಾಸುದೇವನೇ! ಈ ಹುಟ್ಟು-ಸಾವಿನ ಚಕ್ರವೆಂಬ, ದಡವೇ ಕಾಣದ ಮಹಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದಡ ಸೇರಲು ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಉದ್ಧರಿಸು. ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ನಿತ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿಕೋ, ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗದಂತೆ ಮಾಡು. ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಅನಂತನಾದ ಮತ್ತು ಈ 14 ಗಂಟಿನ ದಾರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ನಿನಗೆ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಭಾವನೆ *ಶರಣಾಗತಿ*. ನಾನು ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನನ್ನು ದಡ ಸೇರಿಸು (ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೋ ಏಕೆಂದರೆ ನೀನೇ ದಡ) ಎಂದು ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಭಗವಂತನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದು.

ಇದು ಕೇವಲ ದಾರವಲ್ಲ, 14 ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಭಗವಂತನೇ ಈ ದಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ.

ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಶುರು ಮಾಡಿದರೆ 14 ವರ್ಷ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ.